موعظه: «به یقین شما را از پروردگارتان موعظتی آمد» (یونس، 57) و قرآن موعظه ای است نافع (سودمند) و نصیحتی جمیع منافع را جامع؛ گوینده، ربّ العالمین؛ و رساننده، جبرئیل امین؛ و ادا کننده، سیّدالمرسلین؛ و خبر دهنده، علمای دین و ارباب کشف یقین؛ سخت دل کسی که بدین وعظ، پندپذیر نگردد و بدبخت کسی که از این پند، بهره ور نشود.

مُفَصّل: «به سوی شما، کتاب را به تفصیل فرو فرستاد» (انعام، 114). معنی مفصّل، تفصیل یافته باشد؛ یعنی امر و نهی و حلال و حرام او از یکدیگر ممتاز است و هر یک از احکامش جداگانه در مرتبه استقلال و امتیاز.

مکنون: «در کتابی نگاه داشته شده (که لوح محفوظ است)» (واقعه، 78)؛ یعنی پوشیده، و خدای او را مستور داشته و محفوظ ساخته از آن که باطل بر وی مُتَطرّق تواند شد و گفته اند حقیقت وی مخفی است از نظر اغیار، چون دُرّ که در جوف (درون) صدف پوشیده باشد از لوث و غبار.

منادی: «به راستی ما منادی ای شنیدیم که برای ایمان ندا می کرد» (آل عمران، 193). بهترین خواننده به طریق حق، قرآن است، طوبی مر هوشمندی را که به گوش جان ندای او بشنود و به سمع قبول، طاعت دعوت او را اصغا نماید.

مُهَیمَن: یعنی گواهِ راست، «و این کتاب... تصدیق کننده است آنچه را از کتاب ها (ی آسمانی) که پیش از او بوده و مسلط و مراقب و حافظ و گواه بر آنهاست» (مائده، 5). قرآن گواه کتاب های گذشته است.

مُصَدّق: یعنی باور دارنده، «(قرآنی که) تصدیق کننده کتاب های (آسمانی) پیش از اوست» (بقره، 97). کتب (آسمانی) گذشته را تصدیق کند و به راستی آن حکم فرماید.

مجید: «و آن قرآنی گرامی است» (بروج، 21) و معنی او، بزرگوار بود.

مبین: «قرآن آشکار» (یس، 69) و «کتاب آشکار» (قصص، 2) مبین، یعنی آشکار و آشکار کننده به قرآن، روشن و هویدا به خود است و روشن کننده اسرار ازل و ابد است.

مبارک: «و این کتابی است مبارک که آن را فرو فرستادیم» (انعام، 92). برکت او را غایت و میمنت او را نهایت نیست.

متشابه: «کتابی است که متشابه است» (زمر، 23) متشابه، مانند را گویند؛ یعنی آیات قرآن در حُسن عبارت و محض بلاغت، یا در وجوه اعجاز و طرق حکمت، متشابه یکدیگرند.

نجوم: «و به جایگاه های ستارگان سوگند یاد می کنم» (واقعه، 75). نجوم، جمع نجم است و او مقداری باشد از چیزی و مراد بعضی از قرآن است که به هر وقت نازل شده.

نعمت: «و اما نعمت پروردگار خویش را بر زبان آور (و یاد کن)» (ضحی، 12). کتاب کریمِ اوست که اعظم نعمت های عمیمِ اوست.

نور: «و از نوری که با او فرستاده شد پیروی کردند» (اعراف، 157). روشنی جان و دل به لَمَعات انوار اسرار اوست، و روشنایی خانه آب و گل به پرتو آفتاب اخبار و آثار او.

نَبَأ: «بگو که آن، خبری است بزرگ» (ص، 67). قرآن خبری بزرگ است. هر بی خبری به سرحد معرفت او پی نبرد بلکه هیچ باخبری نیز از کُنه حقیقت وی خبر نیابد.

موعظه: «به یقین شما را از پروردگارتان موعظتی آمد» (یونس، 57) و قرآن موعظه ای است نافع (سودمند) و نصیحتی جمیع منافع را جامع؛ گوینده، ربّ العالمین؛ و رساننده، جبرئیل امین؛ و ادا کننده، سیّدالمرسلین؛ و خبر دهنده، علمای دین و ارباب کشف یقین؛ سخت دل کسی که بدین وعظ، پندپذیر نگردد و بدبخت کسی که از این پند، بهره ور نشود.

مُفَصّل: «به سوی شما، کتاب را به تفصیل فرو فرستاد» (انعام، 114). معنی مفصّل، تفصیل یافته باشد؛ یعنی امر و نهی و حلال و حرام او از یکدیگر ممتاز است و هر یک از احکامش جداگانه در مرتبه استقلال و امتیاز.

مکنون: «در کتابی نگاه داشته شده (که لوح محفوظ است)» (واقعه، 78)؛ یعنی پوشیده، و خدای او را مستور داشته و محفوظ ساخته از آن که باطل بر وی مُتَطرّق تواند شد و گفته اند حقیقت وی مخفی است از نظر اغیار، چون دُرّ که در جوف (درون) صدف پوشیده باشد از لوث و غبار.

منادی: «به راستی ما منادی ای شنیدیم که برای ایمان ندا می کرد» (آل عمران، 193). بهترین خواننده به طریق حق، قرآن است، طوبی مر هوشمندی را که به گوش جان ندای او بشنود و به سمع قبول، طاعت دعوت او را اصغا نماید.

مُهَیمَن: یعنی گواهِ راست، «و این کتاب... تصدیق کننده است آنچه را از کتاب ها (ی آسمانی) که پیش از او بوده و مسلط و مراقب و حافظ و گواه بر آنهاست» (مائده، 5). قرآن گواه کتاب های گذشته است.

مُصَدّق: یعنی باور دارنده، «(قرآنی که) تصدیق کننده کتاب های (آسمانی) پیش از اوست» (بقره، 97). کتب (آسمانی) گذشته را تصدیق کند و به راستی آن حکم فرماید.

مجید: «و آن قرآنی گرامی است» (بروج، 21) و معنی او، بزرگوار بود.

مبین: «قرآن آشکار» (یس، 69) و «کتاب آشکار» (قصص، 2) مبین، یعنی آشکار و آشکار کننده به قرآن، روشن و هویدا به خود است و روشن کننده اسرار ازل و ابد است.

مبارک: «و این کتابی است مبارک که آن را فرو فرستادیم» (انعام، 92). برکت او را غایت و میمنت او را نهایت نیست.

متشابه: «کتابی است که متشابه است» (زمر، 23) متشابه، مانند را گویند؛ یعنی آیات قرآن در حُسن عبارت و محض بلاغت، یا در وجوه اعجاز و طرق حکمت، متشابه یکدیگرند.

نجوم: «و به جایگاه های ستارگان سوگند یاد می کنم» (واقعه، 75). نجوم، جمع نجم است و او مقداری باشد از چیزی و مراد بعضی از قرآن است که به هر وقت نازل شده.

نعمت: «و اما نعمت پروردگار خویش را بر زبان آور (و یاد کن)» (ضحی، 12). کتاب کریمِ اوست که اعظم نعمت های عمیمِ اوست.

نور: «و از نوری که با او فرستاده شد پیروی کردند» (اعراف، 157). روشنی جان و دل به لَمَعات انوار اسرار اوست، و روشنایی خانه آب و گل به پرتو آفتاب اخبار و آثار او.

نَبَأ: «بگو که آن، خبری است بزرگ» (ص، 67). قرآن خبری بزرگ است. هر بی خبری به سرحد معرفت او پی نبرد بلکه هیچ باخبری نیز از کُنه حقیقت وی خبر نیابد.